Asset Publisher
Samochód
Czy mogę wjechać samochodem do lasu? Skąd mam wiedzieć czy droga jest publiczna czy leśna? Czy strażnik leśny może nałożyć mandat? - odpowiedzi na te i inne pytania.
Czy mogę wjechać samochodem do lasu?
Zasady udostępniania lasów są precyzyjnie opisane w rozdziale 5. Ustawy o lasach. Wynika z niej, że ruch motorowerem, pojazdem silnikowym (samochodem, motocyklem czy quadem), a także zaprzęgiem konnym dopuszczalny jest tylko drogami publicznymi. Każdym pojazdem można wjechać do lasu drogą leśną tylko wtedy, gdy jest wyraźnie ona oznaczona drogowskazami dopuszczającymi ruch (np. wskazany jest kierunek i odległość dojazdu do miejscowości, ośrodka wypoczynkowego czy parkingu leśnego). Nie dotyczy to inwalidów, którzy poruszają się pojazdami przystosowanymi do ich potrzeb.
Uwaga! Na drogach leśnych nie muszą być ustawione szlabany i znaki zakazujące poruszania się po nich, gdyż zakaz ten wynika wprost z zapisów ustawy o lasach. Obowiązuje on cały rok, nie tylko w okresie zagrożenia pożarowego.
Także jazdę konną po lesie ustawa dopuszcza tylko drogami wyznaczonymi przez właściwego nadleśniczego.
Wszystkie te przepisy nie dotyczą pracowników nadleśnictw w czasie wykonywania obowiązków służbowych, właścicieli lasów w ich własnych lasach, osób wykonujących i kontrolujących gospodarkę leśną, służb ratujących zdrowie i mienie ludzkie (policja, straż pożarna, pogotowie ratunkowe), myśliwych wykonujących zadania gospodarcze oraz właścicieli pasiek zlokalizowanych w lasach.
Skąd mam wiedzieć czy droga jest publiczna czy leśna?
Nie ma, niestety, jednolitego i czytelnego systemu oznakowania dróg publicznych biegnących przez lasy. Jest to obowiązek zarządcy drogi, który powinien oznakować drogę zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów ruchu drogowego oraz ustawy o lasach. Najlepiej kierować się ogólną zasadą wjeżdżania samochodem do lasu tylko tam, gdzie wyraźnie pozwalają na to znaki drogowe. Zgodnie z ustawą o lasach nie ma obowiązku oznakowania znakami zakazu dróg, gdzie nie wolno wjeżdżać. Należy zatem stosować zasadę, że droga nieoznakowana nie jest dopuszczona do ruchu.
Nadleśnictwa ustawiają tablice informacyjne z drogami wyznaczonymi do ruchu i miejscami parkingowymi. Można także szukać takich informacji w urzędach gmin i punktach informacji turystycznej.
Gdzie zostawić samochód wybierając się do lasu?
Wybierając się do lasu należy samochód pozostawić w miejscu oznaczonym jako parking lub miejsce postojowe. Zgodnie z art. 29 ustawy o lasach tylko tam można bezpiecznie parkować. Każde nadleśnictwo przygotowuje sieć parkingów leśnych oraz miejsc parkowania pojazdów. Informacje o nich można znaleźć na stronie internetowej nadleśnictwa. Najłatwiej na nią trafić wpisując adres www.lasy.gov.pl, a potem wybierając odpowiednią dyrekcję regionalną i nadleśnictwo.
Nie należy pozostawiać samochodów przed szlabanami i na poboczach dróg, nawet jeśli są one dopuszczone do ruchu, ponieważ utrudnia to ich gospodarcze wykorzystanie.
Czy strażnik leśny może zatrzymać samochód i wylegitymować kierowcę?
Strażnik leśny, podobnie jak inni pracownicy Służby Leśnej, którzy mają uprawnienia strażnika leśnego, mogą, zgodnie z art.29c Ustawy prawo o ruchu drogowym, zatrzymywać pojazdy i legitymować kierowców na terenie lasów. Jeżeli kierowca pojazdu nie zastosował się do przepisów i znaków drogowych dotyczących zakazu wjazdu, zatrzymywania się i postoju obowiązujących na terenie lasów musi liczyć się z tym, że strażnik leśny może go zatrzymać, wylegitymować i wydać polecenie co do zachowania się na drodze. Jeżeli samochód przewozi drewno lub zachodzi uzasadnione podejrzenie, że kierowca popełnił w lesie przestępstwo, strażnik leśny może zatrzymywać pojazd do kontroli także poza terenem leśnym.
Zgodnie z zapisami ustawy o lasach strażnik leśny ma także prawo do legitymowania innych osób, np. świadków wykroczeń i przestępstw, nakładania oraz pobierania grzywien (mandatów karnych), odbierania za pokwitowaniem przedmiotów pochodzących z przestępstwa lub wykroczenia oraz narzędzi i środków służących do ich popełnienia.
Należy się liczyć także z tym, że wobec osób uniemożliwiających kontrolę strażnik leśny ma prawo stosować środki przymusu bezpośredniego łącznie z użyciem broni.
Czy strażnik leśny może nałożyć mandat?
Strażnik leśny i pracownik Służby Leśnej mający uprawnienia strażnika np. leśniczy, ma prawo do nałożenia grzywny w formie mandatu karnego o wysokości od 20 do 500 złotych. Grzywny są nakładane za wykroczenia określone w kodeksie wykroczeń (np. wjazd i parkowanie pojazdu w miejscu niedozwolonym, niszczenie grzybów i grzybni, płoszenie, zabijanie dzikich zwierząt, niszczenie lęgów ptasich mrowisk itd.), w ustawie o ochronie przyrody (np. wypalanie roślinności, uszkadzanie drzew i krzewów) oraz za wykroczenia określone w prawie łowieckim.
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie stanowi, że grzywny są nakładane w zasadzie w formie mandatu kredytowanego, wręczanego sprawcy wykroczenia za pokwitowaniem odbioru. Mandat staje się prawomocny po pokwitowaniu jego odbioru przez ukaranego, a należność grzywny należy uiścić w terminie 7 dni na konto widniejące na blankiecie mandatu.
W przypadku gdy sprawcą wykroczenia jest osoba czasowo przebywająca na terenie naszego kraju lub osoba nie mająca stałego miejsca zamieszkania i pobytu, nakłada się mandat karny gotówkowy. W takiej sytuacji należność wpłaca się od razu osobie, która nałożyła mandat.
W sytuacji, gdy wyrządzona szkoda jest znaczna (np. skradziono drewno, zniszczono fragment lasu, budowlę lub urządzenie) i kwalifikuje się to do wyższej kary niż pięćsetzłotowy mandat, strażnik leśny występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie i pełni rolę oskarżyciela publicznego. Wtedy grzywnę nakłada sąd, który dodatkowo może także orzec np. wypłacenie nawiązki za spowodowaną szkodę.
Asset Publisher
Jak zachować się w terenie, w którym występuje niedźwiedź
Jak zachować się w terenie, w którym występuje niedźwiedź
W związku z faktem, że na terenie Nadleśnictwa Strzyżów zauważono niedźwiedzia zastosujmy się do zaleceń.
Jak należy się zachować w terenie gdzie mogą występować niedźwiedzie?
Przestrzeganie etykiety obserwacji zwierząt to pierwszy krok do uniknięcia spotkania, które mogłoby przerodzić się w atak. Zachowanie dystansu i niezaskakiwanie niedźwiedzi to najważniejsza rzecz, jaką możesz zrobić. Większość niedźwiedzi będzie unikać ludzi, jeśli tylko będą miały szansę ich usłyszeć. Dlatego jeśli przebywasz w obszarze znanej aktywności niedźwiedzi (np. w pobliżu młodników) lub w miejscu z obfitym źródłem pożywienia (np. takim jak krzewy jagód czy maliny), zwracaj uwagę na otoczenie i postaraj się zachowywać tak, aby drapieżnik mógł Cię usłyszeć.
- Wędruj i podróżuj w grupach: Grupy ludzi są zazwyczaj głośniejsze i generują intensywniejszy zapach niż pojedyncza osoba. Dzięki temu niedźwiedzie stają się świadome obecności ludzi z większej odległości, a grupy są dla nich bardziej odstraszające.
- Jeśli wybierasz się do lasu samotnie (np. na grzyby): Zachowuj się tak, by niedźwiedź mógł z daleka Cię usłyszeć – odzywaj się, śpiewaj, gwiżdż, klaszcz w dłonie lub używaj dzwonka – ten hałas może odstraszyć niedźwiedzia.
- Wędruj po wyznaczonych szlakach: Unikaj fragmentów lasu z gęstymi młodnikami i zaroślami – tam często odpoczywają niedźwiedzie.
- Jeśli posiadasz w plecaku prowiant – szczelnie go zapakuj: Zapach jedzenia może zwabić drapieżnika.
- Nie zostawiaj śmieci ani resztek jedzenia: Nawet w zaparkowanym samochodzie. Nie pozwalaj niedźwiedziowi na dostęp do ludzkiego jedzenia – to uczy go kontaktu z ludźmi i stwarza problem dla kolejnych turystów.
- Pies zawsze na smyczy: Może on rozjuszyć niedźwiedzia lub doprowadzić go prosto do Ciebie.
- Unikaj wycieczek po zmroku: Dla własnego bezpieczeństwa nie planuj wypraw w nocy
Co zrobić w przypadku spotkania niedźwiedzia?
Jeśli niedźwiedź Cię nie zauważył lub zignorował – zatrzymaj się i zachowuj spokój, po czym powoli wróć skąd przyszedłeś.
- Nie odwracaj się do niedźwiedzia plecami: Odejdź powoli i bokiem; pozwoli Ci to mieć oko na zwierzę i uniknąć potknięcia. Poruszanie się bokiem jest również odbierane przez niedźwiedzie jako mniej zagrażające.
- Nie uciekaj: Wycofaj się cicho i powoli - nie biegnij! To może sprowokować instynkt pogoni – niedźwiedź potraktuje Cię jak uciekającą zdobycz.
- Nie rób zdjęć: Tracisz cenne sekundy na bezpieczne oddalenie się.
Gdy niedźwiedź Cię zauważy i poświęca Ci uwagę, dodatkowe strategie mogą zapobiec eskalacji sytuacji:
- Zidentyfikuj się: Mów spokojnym, niskim głosem, aby niedźwiedź wiedział, że jesteś człowiekiem, a nie ofiarą. Stój w miejscu; nie uciekaj, ale bardzo powoli machaj rękami nad głową (żadnych gwałtownych ruchów). To pomaga mu Cię rozpoznać. Stojący niedźwiedź jest zazwyczaj ciekawy, a nie groźny.
- Zachowaj spokój: Niedźwiedzie mogą stosować tzw. „pozorowany atak” (szarża i skręcenie w ostatniej chwili). Mogą też reagować obronnie (sapanie, kłapanie szczękami). Kontynuuj mówienie niskim tonem. Krzyk lub nagły ruch mogą wywołać atak.
- Podnieś małe dzieci: Zrób to natychmiast, ale powoli. Mów spokojnie, nie krzycz – piskliwy głos kojarzy się z głosem rannego zwierzęcia.
- Unikaj kontaktu wzrokowego: Dla niedźwiedzia wpatrywanie się prosto w oczy to wyzwanie do walki. Patrz na niego „kątem oka”.
- Nie wspinaj się na drzewo: Niedźwiedź wspina się znacznie sprawniej od człowieka.
- Zostaw drogę ucieczki: Zawsze dawaj zwierzęciu możliwość odejścia. Jeśli jesteś w odległości 150–200 metrów, a on Cię nie widzi, możesz kontynuować wędrówkę (najlepiej okrężną drogą).
- Samica z młodymi: Nigdy nie wchodź między matkę a młode. Percepcja zagrożenia dla młodych drastycznie zwiększa ryzyko ataku.
- Gdy widzisz, że dojdzie do bezpośredniego ataku, postaraj się odwrócić uwagę niedźwiedzia, kładąc przed sobą jakiś przedmiot (plecak, kurtkę, coś znacznego).
- W przypadku, kiedy to nie pomoże połóż się na brzuchu lub w pozycji embrionalnej. Rękami osłaniaj szyję i głowę. Kiedy atak ustanie, pozostań w pozycji leżącej i poczekaj aż niedźwiedź oddali się definitywnie.
Podstawowe informacje o biologii niedźwiedzia
Niedźwiedź brunatny (Ursus arctos) to największy europejski drapieżnik lądowy o krępej budowie ciała. Na wolności żyje 25–30 lat, a w niewoli nawet do 40. Masa ciała osobników karpackich niekiedy przekracza 300 kg, przy czym samce są znacznie większe od samic. Spośród zmysłów najlepiej rozwinięte ma węch i słuch, natomiast najsłabiej wzrok. Niedźwiedź potrafi szybko biegać (na krótkich dystansach nawet do 65 km/h), pływać oraz wspinać się na drzewa, sprawnie porusza się także po stromych partiach gór.
Prowadzi samotniczy tryb życia. Dojrzałość płciową osiąga w wieku 2,5–4 lat. Ruja trwa od kwietnia do czerwca, natomiast ciąża rozwija się od 180 do 250 dni. Poród odbywa się w okresie snu zimowego – od grudnia do lutego. Samica rodzi najczęściej od 1 do 3 młodych (maksymalnie 5). W ciągu pierwszych kilku tygodni życia żywią się one wyłącznie pożywnym mlekiem matki.
Zimę niedźwiedź spędza w gawrze, czyli dobrze zabezpieczonym legowisku. Mogą to być nory samodzielnie wykopane przez zwierzę lub dziuple starych, spróchniałych drzew, które niedźwiedź przystosowuje do przetrwania zimy. Gawry mogą być wykorzystywane przez kilka lat. W czasie łagodnych zim niektóre osobniki wędrują przez cały czas – podobnie jak te, którym nie udało się jesienią zgromadzić odpowiednich zapasów tłuszczu. Sen zimowy nie jest pełnym letargiem i zwierzę może go w każdej chwili przerwać. W Polsce zazwyczaj rozpoczyna się on w grudniu i trwa do połowy marca.
Niedźwiedź brunatny jest gatunkiem wszystkożernym. W okresie wiosennym w jego diecie dominuje mięso (najczęściej padlina), natomiast wraz z rozwojem roślinności leśnej skład ten wzbogacają owoce (maliny, jeżyny), grzyby oraz orzechy. W Polsce niedźwiedzie występują w Karpatach: w Beskidzie Żywieckim, Tatrach, Beskidzie Sądeckim, Gorcach, Pieninach, Beskidzie Niskim oraz w Bieszczadach. Badania naukowe z użyciem odbiorników GPS wskazują, iż samice penetrują obszar o powierzchni ok. 400 km², natomiast samce nawet do 1200 km².
Wprowadzona w 1952 roku prawna ochrona gatunku spowodowała zwiększenie liczebności populacji i obecnie niedźwiedź zasiedla cały łuk polskich Karpat. W związku z tym znacząco wzrosło prawdopodobieństwo spotkania z człowiekiem.
Tekst: źródło RDLP w Krośnie, RDOŚ w Rzeszowie
